Lezing: Jelle Schelfthout (niet-leden)

Herschreven in steen: de Godsgemalinnen van Amon en de politiek van legitimatie

Jelle Schelfthout (MA Egyptologie, MA Oude Geschiedenis)


Tijdens de late Derde Tussenperiode en vroege Late Periode vervulden de Godsgemalinnen van Amon een sleutelrol in de religieuze en politieke legitimatie van het gezag in Opper-Egypte. Zo ontleenden hun beeldprogramma's opvallend veel aan de iconografie van het koningschap. Net dat maakte hen tegelijk tot een uitgelezen instrument voor de dynastieën die hen aanstelden. Bij machtswissels kon het instituut namelijk ingezet worden om nieuw gezag te verankeren. Dat gebeurde niet noodzakelijk door een radicale breuk met bestaande tradities, maar door die selectief aan te passen aan veranderende politieke omstandigheden. Die dynamiek wordt ook zichtbaar in de wijze waarop de opvolging binnen het instituut zelf verliep. Een aangewezen opvolgster kon namelijk in de praktijk aan de kant worden geschoven ten voordele van een nieuwe kandidate, zonder dat dit steeds expliciet werd vastgelegd.

Deze lezing verkent hoe zulke politieke aanpassingen zich lieten vertalen in steen, aan de hand van een weinig bestudeerd zandstenen reliëf (stele KMKG E.02381) uit de Egyptische collectie van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel. Een geïntegreerde analyse van iconografische, epigrafische en materiële kenmerken, aangevuld met vergelijkingsmateriaal uit Thebe en de Osiriskapellen van Karnak, brengt sporen aan het licht van een bewuste herwerking van één van de afgebeelde vrouwelijke figuren. Daarbij lijkt die ingreep samen te hangen met een verschuiving in de dynastieke context. Het reliëf illustreert zo hoe religieuze beeldcultuur niet enkel politieke autoriteit weerspiegelde, maar ook actief bijdroeg aan de constructie en bestendiging ervan tijdens de late Derde Tussenperiode en vroege Late Periode.

Deze lezing zal doorgaan in het MSI (Erasmusplein 2, Leuven) en is live online te volgen.